Człowiek i okręty

Twórczość Benona Liberskiego lokuje się w obszarze nowego realizmu lub nowej figuracji: formalnie figuratywna, lecz daleka od dosłowności i dokumentalizmu, oparta raczej na syntezie długotrwałej obserwacji niż na bezpośrednim zapisie rzeczywistości.

Wykształcony w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi oraz na Wydziale Grafiki Propagandowej katowickiej filii krakowskiej ASP, Liberski wypracował charakterystyczny język plastyczny oparty na wyrazistym, ciemnym konturze, ekspresyjnej, giętkiej linii i uproszczonej, często plakatowej kompozycji. Krytycy wielokrotnie podkreślali „filmowość” jego obrazów i grafik – wrażenie inscenizacji, kadrowania i narracyjnego napięcia, pozbawionego jednak patosu czy dramatycznej emfazy. Jak pisał Henryk Anders, ekspresjonizm Liberskiego pozbawiony był destrukcyjnego krzyku, zastąpionego romantyczną refleksją, zadumą i niekiedy autoironią.

Grafika "Człowiek i okręty" wpisuje się w ważny dla artysty nurt prac podejmujących temat relacji człowieka i nowoczesnej, zindustrializowanej rzeczywistości. Motyw okrętów – masywnych, monumentalnych konstrukcji – zestawiony z ludzką sylwetką buduje napięcie między jednostką a światem techniki, skalą ludzkiego doświadczenia i potęgą wytworów cywilizacji. Kompozycja ma charakter metaforyczny: nie jest zapisem konkretnej sceny, lecz syntetycznym obrazem kondycji człowieka wobec przemysłu, pracy i nowoczesności.

Jak w wielu realizacjach Liberskiego, forma podporządkowana jest treści. Wyrazista kreska porządkuje przestrzeń, a jednocześnie potęguje emocjonalne napięcie przedstawienia, nie popadając w dosłowność ani publicystyczny komentarz. "Człowiek i okręty" pozostaje przykładem charakterystycznej dla artysty równowagi między realizmem a metaforą, pomiędzy czytelnością obrazu a jego wieloznacznością interpretacyjną.

Marlena Chybowska-Butler